Stara pošta

Uz mnoge druge civilizacijske tekovine, austrijska vlast je nakon potiskivanja Turaka iz našeg dela Evrope početkom XVIII veka, u ove krajeve donela i instituciju pošte. Poznavajući značaj komunikacija i podstaknuta interesom da novoosvojene provincije što pre veže za ostatak carevine, država već 1719. godine uspostavlja Poštansko zvanje.

Foto: Stare fotografije

Skoro čitav vek kasnije, godine 1813. podignuta je na uglu ulica Branka Radičevića i Svetozara Miletića zgrada u kojoj će sledećih pet i po decenija raditi pošta. Februara 1853. godine uspostavljena je sedmična razmena pisama sa Temišvarom, a nedugo zatim i poštanski saobraćaj dvokolicama između Pančeva i Zemuna, dva puta nedeljno.

Već nakon nekoliko godina naši preci dočekaše još jedan koristan izum. Telegraf je proradio 4. septembra 1860. godine ovde, u Gradskoj kući i između ostalih funkcija, imao je veliki značaj i za privredni napredak Pančeva i okoline. Potsetimo da je, na primer, list „Pančevac“, krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina prošlog veka redovno objavljivao izveštaje sa bečke berze i cene na tržištu žitarica u Pešti i Trstu, dobijene posredstvom, kako se tada i ovde govorilo, brzojava.

Dana 9. po starom, a 22. novembra po gregorijanskom kalendaru, 1869. godine, čitamo takođe u „Pančevcu“, cenjenom građanstvu dato je na znanje da je poštarnica preseljena u kuću građanina Karla Birkopfa u Florijanovom sokaku. Ostalo je neutvrđeno gde se tačno nalazila kuća građanina Birkopfa – da li u današnjoj Ulici Cara Lazara, ili u Karađorđevoj, jer se Florijanov sokak protezao duž obe ove ulice.

Naš grad je ušao u eru moderne telefonije 14. novembra 1894. godine kada je otvorena telefonska centrala za 30 pretplatnika. Od 1. jula 1896. godine poštansko – telegrafska stanica nastavila je rad u novoj zgradi u današnjoj Ulici Zmaj-Jovinoj broj 4 koja je tada bila u vlasništvu Rimokatoličke crkvene opštine. Pošta je odavde iseljena nakon Drugog svetskog rata, zgrada je nacionalizovana 1961. godine, a 1965. ustupljena Trgovinskom preduzeću na veliko „Trgocentar“, kasnije preimenovanom u „Trgoprodukt“.

Foto: Danijela Isakov

Novo odredište za pančevačku poštu pronađeno je u zgradi nekadašnje Državne hipotekarne banke Kraljevine Jugoslavije, gde se nalazi i danas – to je takozvana „stara pošta“ na uglu ulica Dimitrija Tucovića i Štrosmajerove. U zgradi se sve vreme tokom nemačke okupacije (1941–1944) nalazilo sedište Gestapoa. Po završetku rata, u ovom zdanju bili su smešteni Geološki tehnikum i Narodna banka, a od 1949. godine, pa sve do danas, u njemu je poštanska služba. Ovo je bila jedina pošta u centru grada sve do početka osamdesetih godina, kada je u Ulici Đure Đakovića, na mestu šest porušenih porodičnih kuća izgrađen ovaj PTT soliter sa namerom da preraste u ozbiljan telekomunikacioni centar.

Nenad Živković