Ruska bolnica

Nakon razvojačenja Banatske vojne granice, grad Pančevo je 1872. godine otkupio od vojnih vlasti regimentsku bolnicu na Bavaništankom putu, koja tada postaje opšta javna Građanska bolnica. Za potrebe vojne bolnice podignuta je 1875. godine, uz još nekoliko vojnih objekata u blizini, posebna spratna zgrada, na placu u današnjoj Ulici Đure Đakovića. Sve do kraja Prvog svetskog rata i raspada države, bolnicu je koristio sanitet austro-ugarske armije, da bi se nakon sloma u nju uselila poljska bolnica srpske vojske.

Početkom 1920. godine u Pančevo su, sklanjajući se od boljševizma, počele da pristižu ruske izbeglice, mnoge među njima bolesne i onemoćale, a pretila je i opasnost od izbijanja epidemija. Vojno Ministarstvo Kraljevine, u dogovoru sa civilnom gradskom upravom, ustupilo je ovaj objekat ruskim izbeglicama-zdravstvenim radnicima sa ciljem da organizuju medicinsku ustanovu u kojoj će pružati pomoć i negu sunarodnicima, što bi i u znatnoj meri rasteretilo gradske zdravstvene ustanove. Ruski lekari i milosrdne sestre preuzeli su zgradu bez ikakve opreme i nameštaja, koju je uz to trebalo i rekonstruisati. Novčani prilozi i donacije u materijalu prikupljeni tokom te godine sa više strana omogućili su adaptaciju i opremanje zgrade i prerastanje ustanove u Rusku bolnicu-sanatorijum. U drugoj polovini 1920. godine uređene su sve prostorije, otvoreno interno odeljenje i ginekološko-akušerska ambulanta. Interesantno je da je sanatorijum imao i svoju crkvu posvećenu Svetom Nikoli Mirlikijskom, koju su posećivali pripadnici ruske kolonije u Pančevu, ali i sprsko pravoslavno stanovništvo.

Foto: Panoramio

Deceniju kasnije Ruski sanatorijum mogao je da se ubroji među najbolje medicinske ustanove u Kraljevini. Raspolagao je sa 110 kreveta u bolničkim sobama, od kojih za 60 bolesnici nisu plaćali nadoknadu jer ih je izdržavala Državna komisija za ruske izbeglice. Postojala su tri odeljenja – hirurško, terapeutsko i ginekološko i tri operacione sale – aseptička, antiseptička i za ženske bolesti. Pored operacionih sala postojalo je previjalište, a u porodilištu se za deset godina rodilo devet stotina dece. U laboratoriji su obavljane sve kliničke analize, kao i pojedini eksperimenti na životinjama. Apoteka je bila uređena po zahtevima savremene lečničke nauke, a pacijentima je stojala na raspolaganju i ambulanta sa specijalnim kabinetima, kao i kabinet za rentgenoskopiju i odeljenje sa spravama za lečenje svim vrstama elektro-zrako-fizio terapije i hidrotertapije. Pri Ruskoj bolnici postojala je i biblioteka sa velikom zbirkom stručnih knjiga, ali i svezaka iz drugih oblasti, koja je srećom sačuvana i predata Gradskoj biblioteci.

Tokom Drugog svetskog rata Ruska bolnica je prestala da postoji. Nakon ulaska partizanskih i sovjetskih jedinica pretvorena je opet u vojnu bolnicu a nešto kasnije tu je smeštrena komanda brigade. Kada je Jugoslovenska narodna armija jula 1972. godine napustila sve objekte u centru grada promenjena je namena ove zgrade – u novostvoreni poslovni prostor smešteno je više kulturnih i omladinskih ustanova. Ograda oko bolnice je srušena, fasada potpuno poravnata, a o parkiću iza zgrade, u kojem se jedno vreme čak nalazio i mini zoološki vrt, niko više nije vodio računa.

Nenad Živković