Pučka banka

Godine 1868. preduzetni pančevački Nemci osnivaju, pod predsedništvom uglednog građanina Vilhelma Hermana Grafa, finansijsku zadrugu pod nazivom „Prva pančevačka pučka banka kao udruženje za samopomoć“. Ovo udruženje predstavlja preteču najvećeg i najznačajnijeg pančevačkog novčanog zavoda – Pučke banke, koja je počela da radi 1. januara 1869. godine, a juna iste godine prerasla u akcionarsko društvo.

Vremenom, ovaj novčani zavod širi delatnost, uvećava kapital i imovinu, pa tako 13. aprila 1897. godine Pučka banka postaje vlasnik velikog magacina na Tamišu, u neposrednoj blizini pristaništa, Pančevcima poznatog kao Crveni magacin.

Početkom prošlog  veka, između 1901. i 1903. godine podignuta je, prema planovima budimpeštanskih arhitekata Kalmana i Ulmana, u stilu secesije reprezentativna građevina Pančevačke pučke banke na početku tadašnjeg Starčevačkog sokaka, današnje Ulice Žarka Zrenjanina.

U godinama pred Prvi svetski rat Pučka banka otvara filijale u Kovinu, Padini i Perlezu, a zatim i u Alibinaru, Kovačici, Dolovu, Omoljici, Bavaništu i Novom Selu.

Godine 1914. Banka osniva biblioteku koja po broju knjiga i časopisa, retkim primercima i uređenosti u to vreme nije imala premca među decenijama starijim pančevačkim bibliotekama i čitaonicama. Za svega nekoliko godina fond je narastao na 7500 svezaka i časopisa iz svih naučnih oblasti, na nemačkom, srpskom i mađarskom jeziku, a naročita pažnja posvećena je knjigama o Vojvodini i predelima Donjeg Dunava. Osim bančinih činovnika, članova upravnog odbora i deoničara, knjige je moglo da pozajmljuje još samo 150 redovnih čitalaca.

Foto: Danijela Isakov

U Kraljevini Banka je zadržala ekspoziture u okolnim naseljima, kupila deo nekadašnjeg karantina i postala zastupnik osiguravajućeg društva „Herceg Bosna“. Godine 1924. Banka je sazidala zgradu za svoje činovnike na mestu Vidmanove pivare, u današnjoj Ulici Žarka Zrenjanina broj 54, koja je konfiskovana decembra 1945. godine.

Pučka banka konfiskovana je, kao nemačka imovina, krajem 1944. godine. Njene poslove preuzima Pančevačka gradska štedionica, koju 1948. godine preuzima Komunalna banka. Ukinuta 1952, Komunalna banka ponovo je uspostavljena aprila 1955. godine, da bi decembra 1965. promenila naziv u Komercijalna banka.

Za Dan štediša, 31. oktobra 1977. godine, otvorena je nova zgrada Banke, sagrađena na mestu dve spratne kuće. Od 1978. godine Banka dobija novi naziv – „Privredna banka Pančevo“ i bez obzira na sjedinjavanja i razjedinjavanja sa drugim bankama zadržala ga je do danas.

Nenad Živković