KULTURA - IZDAVAŠTVO
Kultura
DOGAĐANJA
Bioskopi
Galerije
Koncerti
Pozorište
Radio
Televizija
ŠKOLE
Osnovne
Srednje
Univerzitet
UMETNOST
Pozorište
Izdavaštvo
Arhitektura
Crkve
Stilovi
Zdanja
Slikarstvo
Vajarstvo
Prim. umet.
Prva monografija Pančeva pod nazivom "Istorijska skica Carsko-kraljevskog
vojnog komuniteta Pančova", objavljena je 1855. godine na nemačkom jeziku i
štampana goticom. Luka Ilić, autor, obavljao je dužnost kapelana Carsko-kraljevskog
nižeg Vojno-vaspitnog zavoda. Ovo relativno kratko delo prevedeno je na srpski jezik i
publikovano, u izdanju Istorijskog arhiva u Pančevu, tek 1995. godine, dakle punih 140
godina posle originalnog izdanja.U sklopu
kapitalne zbirke monografija pod nazivom Mađarske županije i gradovi, godine 1911.
objavljena je monografija Torontalske županije u kojoj su opisana sva naselja u županiji
između kojih i municipalna varoš Pančova. Iako su neki podaci iz ovog teksta
korišćeni u kasnijim istoriografskim i publicističkim delima o Pančevu, integralni
tekst nije preveden sa mađarskog i objavljen na srpskom jeziku do dana-današnjeg.
Pančevac dr Nikola Milutinović je prvu svesku 1922. godine
pokrenute edicije "Naše varoši", posvetio svom gradu. Pisana sa namerom da
građani novoformirane države bolje upoznaju jedni druge, ova knjiga sadrži obilje veoma
korisnih činjenica o istoriji Pančeva, kao i dragocenih podataka o životu grada
početkom dvadesetih. Milutinovićeva knjiga ilustrovana je s dvadesetak fotografija,
pridodat joj je šematizam svih pančevačkih trgovaca, preduzetnika i zanatlija tog
vremena, kao i mapa grada.
Dr Borislav Jankulov, direktor Pančevačke gimnazije, takođe je
dao doprinos izučavanju Pančeva. Napisao je knjigu "Prilozi za istoriju
Pančeva", koja je pečatovana u Štampariji "Prosveta" 1924. godine.
Godine 1996. Zajednica književnika Pančeva objavljuje reprint ovog dela.
Sticajem okolnosti najpoznatiju, najčitaniju, i uprkos izvesnim
metodološkim nedoslednostima, najcitiraniju knjiga o istoriji našeg grada sačinio je
Vrščanin. Feliks Mileker, osnivač vršačkog muzeja, istraživač istorije južnog
Banata i autor mnogih dela o našem zavičaju, napisao je knjigu "Istorija grada
Pančeva". Original je štampan na nemačkom, a na srpski jezik preveo je sveštenik
Vladimir Dakić. Godine 1925. pojavila se zaslugom, što znači pod pokroviteljstvom
velikog dobrotvora Đorđa Vajferta. "Istorija grada Pančeva" je posle 70
godina od objavljivanja reprintovana 1994. godine, a 1997. godine doživela je još jedno
izdanje.
Nenad Živković